غواصی ، تاریخچه و پیشرفت ها

غواصی


غواصی شناوری در زیر آب - با یا بدون وسایل تنفس مصنوعی میباشد. غواصی علاوه بر اینکه کاربردهای تجاری، پژوهشی، و نظامی دارد، برای ورزش و تفریح هم انجام می‌شود. امروزه ورزش غواصی صورت همگانی درآمده و به شکل گسترده‌ای در بسیاری از کشورهای جهان از جمله کشور ما فعالیتی مفید، مفرح، لذت‌بخش و نیز منبع درآمد در صنعت توریسم شده‌است. تنفس زیر آب با استفاده از هوای فشرده تاریخچه‌ای کوتاه دارد. اما غوص در دریا و سفر به عمق دریا از دیرباز توسط بسیاری از ملل جهان انجام می‌پذیرفته‌است .
تاریخچه غواصی :
اسناد تاریخی حاکی از آن است که الکساندرکبیر در لنگرگاه شهر تایر Tyre لبنان کنونی که در سال ۳۲۲ قبل از میلاد در محاصره او بود نه تنها غواصانی را برای از بین بردن موانع دشمن در این لنگرگاه به زیرآب فرستاد بلکه خودش نیز برای نظارت به پیشرفت کار آنها به زیر آب رفت.
کوشش غواصان اولیه با صید موادی چون اسفنج و مروارید که بیشتر ارزش تجاری داشت در آب‌های کم‌عمق محدود بوده است. یکی از روایت “هردوت” مورخ یونانی در تاریخ ثبت شده داستان غواصی به نام سیلیس (Scyllis) را بازگو می‌کند که در پنج قرن قبل از میلاد مسیح برای خشایار شاه پادشاه ایران جهت کشف و جمع‌آوری گنج‌ها غرق شده عملیت غواصی را انجام میداده. در زمان‌های بسیار پیش غواصان نیز دست به عملیات می‌زدند که مأموریت آنها بیشتر شامل بریدن لنگر کشتی‌های دشمن به منظور رها شدن آنها به روی آب سوراخ کردن ته کشتی دشمن و ساختن تدارکات دفاعی در بندرگاه‌های خود و تخریب تدارکات دفاعی دشمن بوده است.
در یک کتیبه آشوری در ۹ قرن قبل از میلاد مسیح یک غواص را در حالی‌که از پوست باد کرده حیوانات به‌عنوان مخزن هوا استفاده کرده نشان می‌دهد، این تفکر کاملاً قدیمی می‌باشد. به احتمال بسیار این مردان شناگرانی هستند که از این پوست‌ها برای شناور ماندن استفاده کرده‌اند. زیرا به‌طور واقعی این غیرممکن است که با این وسیله بتوان در زیر آب تنفس کرد و باقی‌ماند.
اواخر قرون وسطی یک مکانیزم غواصی قابل اجراء مشاهده شده و در سال ۱۲۴۰ راجر بیکن به ابزارهائی اشاره کرده است که بشر , میتوانسته به‌وسیله آن ابزارها در کف دریا و یا مسیر رودخانه‌ها بدون آن‌که خطری متوجه او باشد قدم بزند. در قرون ۱۷ و ۱۶ مورخان دیگری یک دستگاه را تشریح کرده و نمونه‌هائی از آن را انتشار دادند که از پیشرفت موفقیت‌آمیزتر غواصی خبر میداده است. به‌هر حال مشخص نیست که آیا این طرح‌ها در پیشرفت این علم تأثیر اساسی داشته یا خیر؟ زیرا اگر برای مخترعین آن دوره اعتباری قائل باشیم مانند این است که اختراع زیردریائی هسته‌ای ژول‌ورن (Julesverne) را در آن زمان معتبر بدانیم ولی باید دانست که ژول‌ورن فقط دارای قوه تخیل و پیش‌بینی اما فاقد تکنولوژی لازم بوده است.
در خلال سال‌های ۱۵۰۰ تا ۱۸۰۰ یک وسیله تکمیل و مورد استفاده قرار گرفت که این وسیله را زنگ (Divingbell) نامیدند که به غواصان اجازه می‌داد تا ساعت‌ها در زیر آب بمانند. این وسیله از لحاظ ظاهری مانند زنگ کلیسا بوده که ته آن بازو به شکل یک محفظه وسیع می‌باشد. زنگ دارای وزن زیادی بوده به‌طوری‌که به حالت عمومی به‌داخل آب فرو می‌رفت و به قدر کافی هوا مورد نیاز را برای یک غواص که بتواند چندین ساعت در زیر آب بماند تامین می‌کرد. اصول کار زنگ را می‌توان به‌طور ساده در فرو کردن یک لیوان وارونه اما با حجم بسیار بزرگتر داخل آب تشبیه کرد.

 

قرن 19 فرا رسيد و بشر در آستانه دستیابی به تکنولوژیهای نوین قرار گرفته بود. پيشرفتهاي صنعتی هر روزه راه را بر انسان هموار تر می نمود و روز به روز دامنه اکتشافات بشر گسترده تر. دنياي زیر آب نیز از این مقوله جدا نبود و بشر را به سوي کشف نا شناخته ها سوق میداد. سر انجام برای نخستین بار هلمت توسط "چارلز آنتونی" و "جان دین" در سال 1826 اختراع و استفاده گرديد.این کلاه خود هوای تنفسی غواص را توسط تغذیه از سطح تامین میکرد.

تلاشهاي "آگوستوس سبیل " نهايتاً در سال 1837 به ثمر نشسته و تلفیق هلمت با اولین لباس غواصي دریچه اي جدید به دنیای زیر آب و اقیانوسها را بر روي بشر گشود. این لباس "واتر تايت "نام داشت .

با دستیابی به تجهیزات، امکانات و سهولت در آموزش غواصی، اولین مرکز آموزش غواصی در سال 1833 توسط نيروي دريايي سلطنتی بریتانیا تاسیس شد. این مدرسه قدمی بزرگ در راستاي تحقیقات و اکتشافات زیر آبی و نیز توسعه غواصی در آن زمان به حساب می آمد. پس از گذشت اندک زمانی از تاسیس آن نخستین مخزن هواي زیر آبی توسط" بنوت ریکویرل "و "آگوستو دينرو “ اختراغ گرديد. این مخزن بسیار ساده از تانکی فولادی تشکیل شده بود که هوای درون آن از سطح تامین می گرديد. مجراي آن نیز فقط یک نوع دهنی بسیار ساده داشت که به غواص اجازه می داد تا با محدودیت کمتری بتواند دقایقی را زیر آب سپری نماید. غواص می توانست پس از پر شدن تانک، شلنگ تغذیه از سطح را از تانک جدا و به عملیات غواص بپردازد. در صورت تمام شدن هوا، دوباره با اتصال شلنگ به مخزن می توانست تانک را پر نماید.
ذهن خلاق انسان آن زمان منجر به پژوهش ها و آزمایش هاي بسیاری در این زمینه گرديد . بطوریکه دست به استفاده از انواع مواد زد برای ساخت لوازم غواصی زدند. در سال 1877 براي نخستین بار اقدام به تنفس اکسیژن در غواصی كردند اما در اولین دقایق استفاده، به خطرات تنفس اکسیژن در عمق پی برد و قبل از ناكامي، براي هميشه استفاده از اکسیژن خالص را به کنار گذاشتند.
ثبت لحظات و نشان دادن آن به ديگران از دیر باز در تفکرات غواصان اولیه یک رویا بود. تا آنکه به سال 1893 "لرئیس بوتن" اولین دوربین عکاسی در زیر آب را اختراع کرد و نخستین تصاویر زیرآبي را توانست ثبت کند.

تحقيقات در زمینه بیما ریهای غواصی افزایش یافته و غواصان را به سوی غواصی ایمن و بازگشت به سطح با بدنی سالم سوق میداد. در سال 1908 تحقیقات تکمیلی در مورد بیماریهاي غواصی منجر به اكتشاف راه درمان و علاج بیماریها گرديد.

كمپاني دراگر آلمان با انقلابی عظیم، در پالایش هوای تنفسی نخستین سیستمهای مدار بسته تنفسي براي استفاده در صنایع نظامی عرضه نمود. اين سيستم ها قابلیت تصفیه بازدم را دارا بودند اما هنوز قابلیت استفاده از آنها در زیر آب انسان را با علامت سئوالهای بسیاری مواجه می نمود.
در اين زمان تجربیات بیشتر و تحقیقات گسترده حاكي از آن بود که انسان فقط برای مدت محدودي مي تواند در فشاری بیشتر از سطح دریا دوام آورده و سالم به سطح آب بازگردد. تحقیقات در اين زمینه غواصی منجر به اختراع جداول غواصی گرديد. این جدول ها برای اولین بار توسط "جان اسكات هلدن "،" آرتور بايكوت" و "گيبون دامانت" در نیروي دریايی آمریکا در سال 1912 نشته شد و به مرحله آزمايش درآمد .
هلمت ها نيز همگام با پيشرفت علم تغییر نموده و با معرفی مدل Mark-V 1917 به عنوان ابزار ثابت در غواصیهاي نظامی و صنعتی استفاده میشد. این نوع هلمت ها خدمات وسیعی در طول جنگ جهاني دوم انجام دادند .

تصاویر زیر آب در سال 1923 و به دست "لانگلی “ به صورت رنگی درامد. وي و همكارانش نخستین عكسهاي زیر آب رنگي را از دنیاي زیر آب منتشر کردند. بخش خنثی سازی مین های دریایی نیروی دریایی ارتش آمریکا، برای اولین بار دست به استفاده از گازهاي مخلوط حين غواصی زده و با استفاده از گازهای بی اثر مانند هلیوم، اثرات سوء نیتروژن در بدن انسان در حین غواصی را کاهش دادند.
در سال 1925 یکی از اولین مدلهای اسکوبا توسط "يس لي پري" بصورت بسیار موفقیت آمیزي آزمايش شد .

اكتشاف "ویلیام ببه "را با استفاده از یک محفظه فولادي به نام باتیسفر به عمق 435 متري فرستاد اين نهايت عمقی بود که انسان در سال 1930 به آن دست یافته بود. در سال 1930 ماسك هاي غواصی و اسنور کل ها نیز به بازار عرضه شد و این نخستین گام به سوي همگاني شدن این ورزش بود. همچنین "لوئیس کارلو "فینهای غواصی را در آغازین روزهای 1933 به بازار عرضه کرد .

سپس " یس لی پری" رگلاتورهای امروزی را اختراع و برای اولین بار آن را با استفاده از تانک هوا در زیر آب آزمایش کرد در اینجا برای نخستین بار، ارتباط بشر با سطح به منظور تامین هوای تنفسی قطع و غواصی بیشتر به شکل امروزی نزدیک شد. "ویلیام ببه " رکورد خود را شکست و در سال 1932 با کمک "اوتیس بارتون: به عمق 922 متری رسیدند. این رکورد شکنی همچنان مدیون مخزن های قدر تمند باتیسفر بود.
"لوئیس کارلی" فین های امروزی ابتدايي خود را ساخته و در نهایت حرکت به سوی رایج شدن اسنورکلینک در بین مردم و در سال 1935 بود .

در طول جنگ جهانی دوم، سیستمهای مدار بسته تنفسی برای نخستین بار و توسط نیروی دریایی ایتالیا و براي قرار دادن مواد منفجره در زیر کشتیهاي جنگی و تجاري انگلستان استفاده میشد. ایتالیا با استفاده از این سیستم های مداربسته به غواصی در سال 1941 رنگ و بوی تازه ای داد. "ژاک کستو" و " اميلي كنگان " کار آمد ترین رگلاتور را طراحی و با موفقیت در سال 1942 آزمایش کردند. این رگلاتور، هواي درون تانک را با فشار بسیار مناسب در اختیار غواص قرار می داد.
و غواصی میتوانست بدون وابستگی به سطح غواصی خود را به اتمام برساند." آكولانگ "به دنیا آمد. ژاک کستو و اميلي كنگان با اختراع آكولانگ و یا رگلاتورهای امروزي نام خود را برای همیشه در تاریخچه غواصی دنیا ثبت نموده و هدیه ارزشمندی را تقدیم دنیای غواصی کردند .

رکورد غواصی با آكولانگ در 1947 ثبت شده و این نخستین باري بود که انسان آزادانه و بدون اینکه درون محفظه فولادی قرار گيرد، به عمق 92 متری در دریاي مدیترانه رسید.

اما این پایان راه باتیسفر نبود زیرا "اوتیس بارتون"در کالیفرنیا به عمق 1372 متری رسیده و این اتفاق در سال 1948 اوج اكتشافات بشر نام گرفت. در سال 1948 نخستین آكولانگ ها وارد بازار آمریکا شدند و سریعاً در بین دوستداران غواصی رايج شد. در سال 1950 " آگستو پيكارد " و پسرش ژاك با ساخت ساخت محفظه ای کاملا جدید به نام : باتيس كيپ " تصمیم به شکستن ركورد باتيسفر گرفتند . در سال 1951 اولين ولو هوا مدل J با قابلیت زرو هوا به بازار معرفی شدند. در همين سال نخستین كتاب توسط هانس هس منتشر شد و این گامی جدید در این دنیا به حساب می آمد .

ژاک کستو و داماس نیز بیکار ننشسته و کتاب "سایلنت ورد"  را یک سال بعد منتشر نمودند. بر اساس همين کتاب فیلمی نیز ساخته شد .

متون تكمیلی در زمینه غواصی به مرور بیشتر و مباحث غواصي و اکتشافات دنیای زیر آب نیز گرم تر گرديد. چنانکه " اي كراس " نخستین متن را در باب ایمنی غواصی را در سال 1953 منتشر نموده و انتشارات ملی دریایی نخستین کتاب آموزش غواص را روانه بازار کرد و این اولین راهنمای جامع آموزش غواصي در آن زمان به حساب می آمد.

خانم غواصی به نام" ریل پری" در کالیفرنیا توانست به عمق 81 متري دست یافته و توانست در سال 1953 مجموعه تلویزیونی را در سراسر آمریکا پخش کند، و باعث شد بسیاری از بانوان علاقمند به غواصی روانه دریاها شوند.
با بیشتر شدن علاقه مندان، نیاز به مربیان غواصی بیشتر شد و بنابراین نخستین دوره آموزش مربیگری غواصی در سال 1955 توسط " آل تيلمان " و " بو مورگان " برگزار شد .

توسعه گسترش لوازم غواصی همچنان به سوی پیشرفت گام بر مي داشت، آن چنانکه در سال 1956 اولين لباسهای غواصی و یا وت سوت های امروزی توسط محققان دانشگاه کالیفرنیا ساخته و پرچم غواصی نیز توسط " تد نیکسون " در یک کنفرانس خبری معرفی گردیدند. دو سال بعد كمپاني شروودز اسکوبا نوع جدیدی از رگلاتورها را به نام پيستون رگلاتور به بازار عرضه کرد. یک سال بعد یعنی در سال 1959 و با رايج شدن غواصی در جامعه، جوانان نیز با تاسیس YMCA نخستین باشگاه غواصی را در آمریکا را راه اندازي کردند و به آموزش غواصی پرداختند . سال 1960 نیز نقطه اوج نا باورها نام گرفت." ژاک پيكارد" و "دان لش" توسط باتیسکیپ به 10921 متري قعر اقيانوس آرام رسیدند . سال 1961 نيز جزو مهم ترين سال ها در زمینه آموزشی غواصی بود چنانکه در این سال " آل تیلمان" و" نل هس " NAUI را تاسیس نموده و به این ترتیب اولین موسسه آموزش جامع غواصی در آمریکا تاسیس شد .در پروژه مردي در دريا "اد لينك " 24 ساعت در عمق 61 متري باقي ماند . اين ركورد نيز در سال 1963 به ثبت رسيد .

غواصی